Biotuin Charlois

Over ons

De Biotuin Charlois is een initiatief van het "Huis van de Wijk, De Nieuwe Nachtegaal". De Biotuin werd mogelijk gemaakt door een startbedrag van de gebiedscommissie Charlois en ASVZ, die een perceel aan ons beschikbaar stelde.

Slakken

Slakken vormen een belangrijke schakel in het ecosysteem. Zij ruimen organisch materiaal op dat als compost weer wordt opgenomen in de biokringloop. Helaas beperken ze zich niet tot het opnemen en verteren van afval. Bij cultuurgewassen kan een overmaat aan slakken, tot veel vraatschade leiden. Een tuin zonder slakken is een ongezonde tuin. Een tuin met te veel slakken geeft weinig plezier in het tuinieren. Het aantrekken van de natuurlijke vijanden van de slak kan helpen het probleem beheersbaar te maken. Padden vogels en egels zijn geweldige slakkeneters. Door voorzieningen in de tuin aan te brengen, waardoor deze natuurlijke vijanden zich in de tuin thuisvoelen, kunnen grote hoeveelheden slakken worden opgeruimd.

Er is op de biotuin een aantal percelen waar veel last is van slakken. Hieronder wat mogelijkheden waarmee we proberen het probleem te lijf te gaan.

Vergiften

Er zijn een aantal slakken middelen in de handel. Producten op basis van metaldehyde zijn pure vergiften. Slakken sterven hier snel aan, maar de dode slakken vormen ook een grote bedreiging voor vogels en zoogdieren bv egels. Deze producten horen dan ook niet thuis in de Biotuin. Er wordt druk gewerkt aan wetgeving om deze producten te verbieden. Ook voor kleine kinderen die van de korrels eten vormen ze een groot gevaar.

Slakken gaan na een buitje of het invallen van de schemering op zoek naar voedsel. Op die momenten komen ze uit hun schuilplaatsen tevoorschijn. Dit zijn de momenten om ze te vangen. Bij een gunstige temperatuur en vochtigheid kunnen grote hoeveelheden worden verzameld. Veel van de gevangen slakken belanden bij ons vervolgens in de kippenmagen. Om ze te vangen helpt het ook om stukken karton in de looppaden te leggen. Als het licht wordt 's morgens gaan de slakken weer op zoek naar een schuilplek en kruipen dan onder het karton. 

Verantwoorde beschermingsmiddelen

Alternatieve beschermingsmiddelen zijn producten op basis van ijzer3fosfaat bv Escargo van Ecostyle. Dit product veroorzaakt verlamming van de kropklier en de slak gaat hieraan dood. Dode slakken vormen geen enkel gevaar voor andere dieren. Producten op basis van ijzer3fosfaat zijn volledig afbreekbaar. De effectiviteit is echter minder dan de giftige producten. De slakken worden er minder door aangetrokken. Ze moeten er als het ware tegen aanlopen. Het beste is dan ook om een cirkel te strooien rondom de kwetsbare planten.

Scherp zand

Slakken houden niet van een droge scherpe bodem. Het strooien van scherp zand rondom de plant biedt een zekere bescherming. De werking hiervan wordt echter verminderd bij nat weer.

Koffiedik

Slakken houden niet van koffiedik. Zij zullen planten mijden waar koffiedik in een circel omheen is gestrooid. In een normaal huishouden wordt er te weinig koffiedik gegeneerd om effectief te kunnen worden ingezet om slakken te weren. In de biotuin gebruiken we koffiedik dat door het restaurant Tante Sjaar voor ons wordt bewaard. Veel wordt gebruikt in de wormenfarm en voor het beschermen van pootgoed.

Water

Slakken houden van een natte bodem. Hier kunnen ze zich betrekkelijk snel voortbewegen. Droge korrelige aarde houden ze niet van. Het is dan ook beter bij het water geven dit met een gieter te doen aan de voet van de plant i.p.v. de hele tuin te sproeien.

Slakkenborstels

Recent is er een product in de handel dat rondom de plant een barrière vormt. Het bestaat uit ijzerdraad omwikkeld met stekelig materiaal. Slakken zullen hier niet snel langs komen. Wij hebben een aantal strengen om dit uit te proberen. Er is enig effect waarneembaar, maar de streng moet in een dicht cirkel om de plant liggen en goed aangedrukt is de bodem. http://www.nuyenstuinengroenshop.nl/webshop/slakkenborstel-100-cm-5-stuks

Bier

Het lokken en verdrinken van slakken in bier is heel effectief. In een nacht kan men wel 50 slakken vangen in een aantal strategisch geplaatste kommetjes met bier. Slakken zijn niet kieskeurig. Bier van 50 cent per halve liter of bier over de datum is net zo effectief. Het lekkere bier zou ik voor me zelf houden. Bier heeft een grote aantrekkingskracht door de geur. Slakken komen hier in groten getale op af. Ook die bij de buren wonen.

IMG_2744.JPG
Oogst na 1 nacht

Nematoden

Een echte biologische bestrijding is met behulp van een ander organisme dat de slak binnendringt en hem ziek maakt. Nematoden zijn kleine aaltjes van 0,1 mm lang die met het blote oog niet waarneembaar zijn. Zij gaan in de grond zelf op zoek naar de slakken, dringen deze binnen. Kort na aantasting stopt de slak met vreten. Een nadeel zijn de kosten. Een pakket voor 100 m2 kost rond de vijftig euro. Het heeft weinig zin om voor je perceel nematoden in te zetten als de buren dit niet doen.

Slakkenromantiek

Van juni tot september is het tijd voor de voorplanting. Slakken zijn hermafrodiet en hebben zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen.Voorafgaande aan de paring wordt een pijl in het lichaam van de de andere slag geschoten. Dit is een kalkachtige structuur. De functie van deze pijl is dat het een stof bevat die er voor zorgt dat de weg naar het verteringsorgaan nauwer wordt. Hierdoor heeft het zaad een grotere overlevingskans in het slakkenlichaam. Onderstaande foto maakte ik op vrijdag 2 september. Hoe bijzonder de voortplanting van de naaktslak ook is. Deze dame/heer heer/dame zorgen wel voor honderden eitjes die het volgend jaar ons het leven weer zuur maken. Dus......

Omdat de eieren op een beschutte plek worden gelegd is het moeilijk voor de vogels om ze te vinden. Als de beschutting weggehaald wordt dan zijn ze een lekkernij voor vogels, egels en padden. Ongeveer 6 weken na de paring komen de eieren uit. De meest slakken sterven na het leggen van de eieren. uitgekomen slakken zijn klein en zullen zich gedurende de winter schuihouden in de grond, totdat het warmer wordt en het voedsel zich aandient.

Slakken eieren na verwijderen van de beschutting

 Emelten


Emelten zijn de larven van de langpootmug en voeden zich met de onderste stengeldelen van planten. Vooral bij planten die net zijn gepoot, kunnen emelten er voor zorgen dat de groei geheel stilvalt. Het is vaak te zien aan een plant als er net boven de wortels wordt gevreten. De bladeren gaan in de loop van de dag hangen. Na een watergift komt de plant weer een beetje bij. Jonge planten kunnen omvallen, omdat de hele stengelbasis is weggevreten. Evenals slakken verzamelen emelten zich onder karton en kunnen op die manier worden weggevangen. 

Wanneer men een bed in gebruik neemt bv voor het poten of zaaien van nieuwe gewassen kan men de bovenlaag van de grond controleren op aanwezigheid van emelten. Dit geldt trouwens ook voor andere wortelvretende insecten zoals engelingen en koperwormen.

Ook zijn er biologische bestrijdingsmiddelen in de handel (nematoden). Deze parasieten dringen de emelt binnen en deze zal doodgaan. 

Vogelvraat

Vogels zijn nuttige dieren in de tuin. Veel van de insecten die onze planten belagen dienen voor hen als voedsel. Bladluizen en andere insecten worden graag gegeten. Soms echter kunnen vogels ook schade aan gewassen toebrengen. Duiven bijvoorbeeld zijn dol op koolsoorten en andere bladgroenten Zij eten hiervan het liefst de jonge delen. Als duiven eenmaal zijn neergestreken in je koolbed, dan kunnen binnen een paar uur alle groeipunten van de plant zijn opgegeten. Netten bieden hiertegen een afdoende bescherming. Nadeel is dat soms vogels hierin verstrikt raken. Vogels kunnen ook goed op afstand worden gehouden door reflecterend materiaal. Oude CD's of stroken dik aluminiumfolie worden aan touwtjes aan een draad boven de gewassen gehangen. De wind zorgt voor beweging en refectie van het zonlicht. De vogels worden hierdoor effectief op afstand gehouden.

Stroken aluminium boven net gepootte andijvie

Bladluizen


Er zijn vele verschillende soorten bladluizen, die elk bij specifieke planten voorkomen. In de biotuin bestaat de preventie uit het zorgen van een evenwichtige samenstelling van de bodem. Overbemesting of onderbemesting (stikstof) kunnen er voor zorgen dat planten het doelwit worden van een luizenplaag. Ook is het belangrijk om omstandigheden te creëren die de natuurlijke vijanden van de bladluis aantrekken. Insectenetende vogels kunnen grote hoeveelheden bladluizen verorberen, vooral als er nestjongen zijn. Ook lieveheersbeestjes zijn een belangrijke bondgenoot bij de bestrijding. Sluipwespen en hun larven en oorwurmen zijn ook de natuurlijke vijand van de bladluis. De laatste eten, naast bladluizen, ook mijten, larven en eieren van insecten, kleine rupsjes en andere parasieten. Ook eten ze plantaardig voedsel zoals algen. Men moet er wel op beducht zijn dat oorwurmen ook zacht fruit aantasten.

Naast het feit dat bladluizen, doordat ze het sap uit de bladeren zuigen, de plant verzwakken, kunnen er ook andere problemen ontstaan. Door een overmaat van productie van een zoete nectar achtige stof kunnen schimmels (valse meeldauw)  zich op de bladeren ontwikkelen. Mieren zijn de partners van de bladluis. Zij beschermen de bladluiskolonie tegen luis-etende insecten. Op hun beurt zorgen de bladluizen voor nectar dat door de mieren wordt “gemolken”.  Vaak zie je ook welvarende mieren koloniën in de buurt van grote bladluis populaties. Mieren worden effectief bestreden door hun nesten regelmatig onder water te zetten.

Je kunt bladluizen heel eenvoudig met koud water wegspoelen. Goed spuiten met de tuinslag en op de bladeren richten. De luizen waarderen kou absoluut niet en bij herhaling zullen ze besluiten een andere plek te zoeken.

Spuiten met brandnetelgier of met een oplossing van groene zeep is ook erg effectief. Brandnetelgier wordt gemaakt door 1 kg jonge brandnetels in10 liter water te brengen. Men kan eventueel wat suiker toevoegen om het gistingsproces sneller en beter te laten verlopen. Eenmaal per dag roeren en na een dag of vijf, zeven over doek. Hierna kan de gier 1:10 verdund over de planten worden gespoten. Naast dat brandnetelgier effectief is bij de bestrijding van bladluis, bevat het ook veel bladversterkende mineralen en stikstof. Het goedje stinkt verschrikkelijk.

Hou je hier niet van dan kan je ook brandnetel thee maken. De brandnetels worden dan niet vergist en al gezeefd na 24 uur in koud gekookt water te hebben gestaan. De luizen worden bestreden door de zuren in de brandnetel, waarvan mierenzuur de voornaamste is.


Je kunt ook een mengsel van water en spiritus nemen. Spuit de planten in met een mengsel water en spiritus en de bladluis zal snel zijn verdwenen. Een beproeft recept is 20 ml groene zeep, 20 ml spiritus met een liter water mengen.


Ook effectief is een aftreksel van uien. Leg enkele gesneden uien een dag in water en spuit dit over de planten. Dit werkt niet alleen voor de bladluis, maar voor bijna alle insecten die zich voeden aan planten.


Als laatste (red)middel is er pyretrum, een biologisch bestrijdingsmiddel dat in de handel verkrijgbaar is. Pyretrum is afkomstig van chrysantensoorten, die natuurlijke insecticiden bevatten. Een nadeel is echter dat pyrtrum ook andere insecten bestrijdt, waaronder de natuurlijke vijanden van de bladluis.

 

 


© jvdj, de Nieuwe Nachtegaal